Meester Bovy

 

Vijfendertig  jaar (van 1911 tot 1946) was hij hoofd van de jongensschool in Wolder: meester Nol Bovy. Zijn kleinzoon, prof. ir. Piet Bovy uit Unkel am Rhein, hield op 30 mei 2013 een lezing over zijn opa. Wie was deze – uit Eijsden afkomstige – onderwijzer en wat heeft hij voor Wolder betekend? Piet Bovy is bezig met een boek over zijn opa en hij wilde graag in Wolder over hem komen vertellen.

Het was een interessante lezing die een goed inzicht gaf in de kennis en kunde van Meester Bovy (1885 – 1964). Er waren nog enkele oud-leerlingen van hem komen opdagen. Daarnaast konden we ons verheugen in de aanwezigheid van een groot aantal nazaten van Meester Bovy (zie foto).

Aankondiging lezing: zie.

 

Voor tekst en foto’s van de complete lezing klik hier.

Hieronder volgt een tekst uit een publicatie van Piet Bovy, getiteld De Bovy’s uit Eijsden, Een familiereconstructie terug naar 1600

Wolder bij Maastricht blijkt achteraf een achtenswaardige bakermat (in letterlijke zin) van het Bovy-geslacht te zijn, want het gezin Bovy dat er werd gesticht en opgroeide heeft naam gemaakt. Hoe ging dat zo?

Wolder is een vrij recente naam voor de huidige buitenwijk van Maastricht en is een verbastering van Wilre zoals het boerendorp vroeger heette. Deze naam komt in Limburg wel meer voor (Wylre, Wahlwiller, Nyswiller, etc) en in Duitsland Weiler en alle combinaties met –weiler (Ahrweiler, Arnoldsweiler, etc). Het schijnt af te stammen van het Latijnse woord villare voor boerderij, nederzetting, plaats, in zonderheid voor een kleine nederzetting dat geen eigen gemeente is. Een andere (wellicht hiermee verband houdende) woordstam komt uit het oudhoogduits wilari. Wellicht ook verwant met ‘verwijlen’.

Bij de afscheiding van België in 1839 zijn gedeelten van de (nu Belgische) gemeenten Vroenhoven, Veldwezelt en Lanaken toegewezen aan Nederland en gingen toen samen verder als zelfstandige nieuwe Nederlandse gemeente, genaamd Oud-Vroenhoven, bestaande uit de kernen Wolder, Biesland en Caberg. In Wolder langs de Tongerseweg bouwde de gemeente rond de eeuwwisseling een statig gemeentehuis met direct daaraan vast een schoolgebouw (zie foto) met woonruimte in het gemeentehuis voor het hoofd der school. Arnoldus Hubertus Bovy (1885-1964) uit Eijsden heeft deze voorzieningen kennelijk aantrekkelijk gevonden want hij accepteerde in 1912 na enkele kortdurende baantjes als onderwijzer een benoeming tot hoofd der (openbare) lagere school van Oud-Vroenhoven.

Hij ging met zijn net getrouwde Eijsdense vrouw Mien Lucassen (1889-1974) wonen in een voor doel bestemd deel van het statige gemeentehuis direct naast de school, waarvoor hij huur betaalde aan de gemeente. Terwijl hij vroeger als onderwijzer kilometers moest fietsen naar zijn scholen, had hij het nu gemakkelijk, want kon achterom met vijf stappen vanuit zijn achterdeur de school binnenstappen.

Het hoofd der school bewoonde het rechter gedeelte van het gemeentehuis. De raadzaal was boven over de volle breedte van het huis op de eerste etage aan de straatzijde en was bereikbaar vanuit de hal met een statige trap. Links beneden waren de burelen van de secretarie met achter een kamer voor de gemeentesecretaris. De laatste gemeentesecretaris Castermans dreef direct links aangrenzend naast het gemeentehuis ook nog een café (werden daar de actes opgemaakt?). In die tijd (zie het café Bovy-Bissac in Withuis-Eijsden) was het caféhouderschap vaker een aanvulling op een andere baan die kennelijk onvoldoende in de levensbehoeften kon voorzien.

Aan de achterkant van het gemeentehuis was dan nog de gevangenis ondergebracht in een soort houten schuur. Het gemeentehuis was niet aangesloten op de riolering en had slechts één huiske buiten op de koer waarmee de familie Bovy en de gemeente ambtenaren het samen moesten doen.

Voor hoofd der school Bovy was deze dorpse idylle, want eigen baas in de enige school en een kort lijntje naar het schoolbestuur, maar van korte duur, want in 1920 werd de zelfstandige gemeente Oud-Vroenhoven (nota bene driemaal groter in oppervlak dan Maastricht) geannexeerd door Maastricht en gedegradeerd tot de buitenwijken Wolder, Biesland en Caberg. Het gemeentehuis kwam in handen van de gemeente Maastricht en de school werd een bijzondere (katholieke) lagere school want er waren al genoeg openbare lagere scholen in de gemeente. De annexatie had ook zijn voordelige kanten want de familie Bovy kon nu het hele pand aan de Tongerseweg bewonen, waarvan de huur nu naar de gemeente Maastricht ging.

Meester Bovy heeft al zijn vier zonen Arnold (*1913), Louis (*1915), Pierre (*1924) en Jean (*1926) op zijn school gehad, maar steeds slechts voor de eerste vier jaar, want daarna gingen ze voor de vijfde en zesde klas naar de Aloysius-school van de Broeders op de Brusselsestraat. De Wolderse school gaf immers geen toegang tot HBS of Gymnasium. Dat was voor meester Bovy niet zo een probleem want nu kon hij zich met hart en ziel richten op de onderwijsbehoeften van de op school overgebleven boerenzonen die hij met zijn ruime agrarische kennis en liefde voor dat vak (en zelf een boerenzoon) gericht kon voorbereiden op hun toekomstig beroep als boer.

De enige dochter Rieke (1921) mocht dan wel niet bij vader op school gaan (want moest naar de meisjesschool), zij heeft kennelijk genoeg gezien om anders dan haar broers hetzelfde vak te kiezen als haar vader. Bij haar trouwen in 1950 (met Willy Nelissen) is zij het linker deel van het statige oud-gemeentehuis gaan bewonen, want de oudere broers Arnold en Louis waren inmiddels het huis uit.

Ook na zijn pensionering in 1946 bleef het oud-hoofd der school in het voorname pand wonen. Hij kon daar zijn hobby als tuinier en bijenimker uitleven in de boomgaard achter de school, maar ontwikkelde ook nieuwe activiteiten.

Vanuit zijn woning aan de Tongerseweg heeft hij vanaf 1946 tot 1952 de gemeente Maastricht meebestuurd als KVP-raadslid, wethouder Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, en loco-burgemeester.

 

Zo komt u bij kopie van bovenstaande pagina’s uit boek Piet Bovy.